Definitie

Een tiger kidnapping is een gijzeling, namelijk de aanhouding, de gevangenhouding of ontvoering van één of meerdere personen, om een werknemer, een verwant of elk ander persoon te dwingen onmiddellijk de hand te kunnen leggen op waardepapieren, een aanzienlijke geldsom of eender welke vorm van losgeld, toebehorend aan een instelling of onderneming. (Deze definitie is een voorlopige werkdefinitie die nog moet worden bevestigd door een omzendbrief van het college van procureurs-generaal.)

De Britse politie gebruikte als eerste de term “tiger kidnapping” voor een vorm van ontvoering waarbij de daders, net zoals een tijger, zorgvuldig hun slachtoffer uitkiezen, lange tijd observeren en dan toeslaan.

Een prioriteit

Tiger kidnappings worden door de overheid, door de politiediensten en door de betrokken bedrijven en instellingen als prioriteit aangepakt enerzijds omdat de gevolgen van een tiger kidnapping zeer traumatisch zijn voor de slachtoffers. Anderzijds heeft het fenomeen ook een impact op het veiligheidsgevoel van de bevolking en dat ondanks het beperkte aantal feiten: 21 voltooide en 4 pogingen in 2005.

Daarbij is een stijging te merken naar het einde van 2005 toe: in het eerste trimester van 2005 zijn 2 tiger kidnappings voorgevallen, in het laatste trimester 9. (zie verder Tijdstip)
Voor 8 feiten zijn daders aangehouden.

De Centrale dienst gewapende overvallen van de federale politie heeft in 2004 voor het eerst speciaal aandacht gehad voor tiger kidnappings. In 2005 is een werkgroep opgericht door de Dienst gewapende overvallen en die werkgroep heeft een aantal maatregelen uitgewerkt om tiger kidnappings te voorkomen of om ze zo snel mogelijk te kunnen oplossen.

De 18 arrestaties in 2005 en de aanhouding van een bende in Châtelet op 5 januari 2006 bewijst dat de samenwerking en de genomen maatregelen vruchten afwerpen.

Slachtoffers

De slachtoffers van een tiger kidnapping zijn een persoon (vb. een werknemer van een bedrijf) aan de ene kant en zijn of haar familie aan de andere kant. Terwijl gezinsleden gegijzeld zijn, wordt de persoon verplicht naar het bedrijf of de instelling te gaan om er losgeld te halen. De gezinsleden worden vastgehouden in het huis van de familie, op een andere plaats of in een wagen die rondrijdt.

Bij een tiger kidnapping is het leven van een gezinslid rechtstreeks in gevaar en de daders draaien er hun hand niet voor om, om ook kinderen te bedreigen.

Een tiger kidnapping duurt meestal enkele uren en gedurende die tijd is de werknemer in het ongewisse over de veiligheid van zijn familielid(-leden).

Daders en aanhoudingen

In 2005 zijn in totaal 18 personen aangehouden die verdacht worden van 6 voltooide feiten en van 2 pogingen. Van de 25 feiten in 2005 zijn er dus nu 8 (=32%) opgelost.
Een aantal aanhoudingen zijn verricht door de Speciale eenheden van de federale politie die tussenbeide komen omdat het om gijzelingen gaat.

De daders zijn vaak vroegere, ervaren overvallers die een nieuwe vorm van criminaliteit proberen. Meestal wordt de tiger kidnapping uitgevoerd door 3 personen maar er zijn bendes gekend van 4 en 5 leden.
Een tiger kidnapping wordt in de meeste gevallen minutieus voorbereid. De daders observeren hun slachtoffers makkelijk enkele weken en zijn hierdoor goed op de hoogte van het doen en laten van hun slachtoffers.

De buit en risico

• De gemiddelde buit van de 21 voltooide tiger kidnappings in ons land in 2005 is beperkt.
• De daders lopen uren lang een enorm risico voor relatief weinig geld.
• Ze riskeren dat ze snel worden aangehouden.
• Ze riskeren tot 20 jaar cel.
• En sommigen riskeren bovendien te moeten verschijnen voor een assisenhof.

Maatregelen: redelijk en realistisch

Hoofdbekommernis bij de maatregelen genomen door de overheid, de politiediensten en de privé-partners samen, is de veiligheid en de gezondheid van de slachtoffers.

Werkgroep:

De Centrale dienst gewapende overvallen van de federale politie had in 2004 al bijzondere aandacht voor tiger kidnappings. In 2005 heeft de federale politie een werkgroep opgericht met Febelfin, de banken, de Post, Fedis en de Speciale eenheden van de federale politie.

Punctueel wordt ook overlegd met de juweliers en met de petroleumsector (pompstations).
De werkgroep wordt gecoördineerd door de Dienst gewapende overvallen en agressie van de federale politie die deel uitmaakt van de Directie criminaliteit tegen goederen van de Algemene directie gerechtelijke politie.

De werkgroep heeft een aantal proactieve maatregelen en raadgevingen uitgewerkt die een tiger kidnapping moeten voorkomen of die ervoor moeten zorgen dat een feit zo veilig en zo snel mogelijk wordt opgelost.
Hoofdprincipe hierbij is dat de maatregelen redelijk en realistisch moeten blijven, maar een lichte vorm van paranoia of verscherpte waakzaamheid kan gezond zijn.

De maatregelen zijn hoofdzakelijk bedoeld voor mensen die reeds bedreigd werden of personen die een mogelijk doelwit zijn.

Proactieve tips of wat kan je doen om een tiger kidnapping te voorkomen:

Algemeen:

• Wijzig sommige levenspatronen (verander eens van reisweg, reisuur, winkelgewoonten, parkeergewoonten)
• Wees alert voor ongewone zaken. Verwittig bijvoorbeeld onmiddellijk de telefoonmaatschappij als je telefoon in panne valt of gestoord is.
• Heel belangrijk is ook dat je ongewone zaken of verdachte handelingen zo snel en zo gedetailleerd mogelijk meldt. Zo kan de politie proactief en gericht patrouilles uitvoeren.

In de wagen:

• Kijk wat meer in je achteruitkijkspiegel zodat je het merkt als iemand je verdacht lang volgt.
• Neem nooit een onbekende mee in je wagen.
• Zorg ervoor dat je weet waar het politiekantoor of een andere veilige plaats zich bevinden langs de reiswegen.

In de buurt van je huis:

• Let wat meer op voertuigen in de buurt van je woning. Bijvoorbeeld: woon je op het platteland en zie je twee dagen na elkaar een onbekende wagen: noteer de nummerplaat en verwittig de politie en je buurtinformatienetwerk als er één bestaat.

Beveiliging van je huis:

• Vraag aan de preventieadviseur van je lokale politie om even langs te komen en ga na hoe je je huis beter kan beveiligen. Bijvoorbeeld: het begint bij kleine zaken zoals geen sleutel onder een bloempot leggen of oprit en deuringangen verlichten tot een alarminstallatie of alarmknop plaatsen.

Op het werk:

• Laat je agenda niet rondslingeren.
• Bespreek je agenda wel met je naaste medewerkers zodat iemand goed op de hoogte is van je plannen en afspraken.
• Installeer een alarmknop.
• Beperk het aantal mensen dat toegang heeft tot de kluis

Verhoogde fiscale deductie

Dankzij de minister van Binnenlandse Zaken kunnen zelfstandigen en KMO’s sinds 2003 een verhoogde fiscale deductie krijgen voor veiligheidsinvesteringen.

Deze procedure is in 2004 aantrekkelijker en eenvoudiger gemaakt door een uniform veiligheidscharter, door een verhoging van de aftrek (van 13,5 naar 20,5 %) en door een uitbreiding van de doelgroep.

Eén en ander betekent dat naast de gewone afschrijvingen voor veiligheidsinvesteringen, de betrokken belastingplichtige van een bijkomende vrijstelling geniet van 20,5% van het bedrag van de investering. Je kan dus 120,5% van de aanschaffingswaarde van de veiligheidsinvestering aftrekken in de plaats van de klassieke 100%.

Deze investeringsaftrek geldt voor alarminstallaties en ook voor bouwkundige beveiliging. Vreemd genoeg maken nog maar heel weinig zelfstandigen gebruik van deze maatregel.

Cijfers

Aantal feiten in 2005 per doelwit (voorlopige cijfers)
Feiten en doelwitten 2005	Voltooid	Poging	Totaal
Bank	9	2	11
Postkantoor	3	1	4
Juwelier	3	1	4
Garagist	2	0	2
Bakker	1	0	1
Dagbladhandelaar	2	0	2
Slager	1	0	1
Totaal	21	4	25

Tijdstip (voorlopige cijfers)

Het aantal tiger kidnappings is in 2005 gestegen van 2 feiten in het eerste trimester, naar 4 in het tweede, 6 in het derde naar 9 feiten in het laatste trimester.
Een mogelijke verklaring is ongetwijfeld kopieergedrag bij de criminelen.

Wat het tijdstip betreft, valt daarnaast op dat de meeste tiger kidnappings starten bij het ochtendgloren en tegen het einde van de voormiddag eindigen.
Meest kritieke moment: tussen 4 en 10 uur ’s ochtends.

Tiger kidnappings 2005
Plaats (gerechtelijk arrondissement)	Voltooid	Poging	Totaal
Charleroi	3	2	5
Luik	3	1	4
Namen	3	0	3
Brussel	1	1	2
Dinant	2	0	2
Doornik	1	0	1
Nijvel	1	0	1
Bergen	1	0	1
Leuven	1	0	1
Hasselt	2	0	2
Gent	1	0	1
Dendermonde	2	0	2
Totaal	21	4	25