Stalking

De woorden stalking en stalker zijn meer en meer het onderwerp van een item in de media. Omdat het fenomeen van stalking complex is, is meer dan één bladzijde nodig om het te schetsen. De f.a.q.-vorm die aangewend wordt om het fenomeen nader toe te lichten, is een samenvatting van de antwoorden op de ons meest frequent gestelde vragen.

Wat is stalking ?
Hoe kan ik mij beschermen tegen mogelijke stalkers ?
Ik ben slachtoffer van een stalking – wat te doen ?
Is Stalking spamming ?
Welke technische maatregelen te nemen ?
Welke wetgeving en welke juridische middelen ?

Wat is stalking

Van Dale vermeldt bij stalker: "iemand die wild besluipt : jager''. Het woord wordt tegenwoordig in een wat bredere context gebruikt : een stalker is iemand die alles doet om in contact te komen met de persoon die hij op obsessieve wijze bewondert. Een stalker houdt zijn slachtoffer zo veel mogelijk in de gaten, achtervolgt hem of haar en valt hem of haar lastig met telefoontjes, e-mails, SMS.

De term stalking wordt gewoonlijk gebruikt om gedrag aan te duiden waarbij een bepaald persoon bij herhaling wordt lastiggevallen of bedreigd.

Maar de variaties in het gedrag van stalkers worden alleen begrensd door hun inventiviteit en creativiteit . Het volstaat te zeggen dat praktisch elk ongewenst gedrag dat direct of indirect een bedreiging inhoudt en angst bij het slachtoffer veroorzaakt, stalking genoemd kan worden.

In het domein van de ICT (Informatie & Communicatie Technologie) gaat het met name om het herhaaldelijk versturen van bedreigende e-mails, het bombarderen van de e-mail-brievenbus met enorme hoeveelheden berichten. Vaak bevatten deze berichten een ongewenste lading zoals pornografische foto ’s, virussen, trojaanse paardenmailbombs.

Soms wordt het slachtoffer van de stalking omwille van vals geplaatste advertenties voortdurend lastig gevallen door personen die reageren op de betreffende advertentie.

Er zijn gevallen bekend waarbij de sociale omgeving of de werkgever van het slachtoffer zich tegen het slachtoffer keren omwille van de inhoud van de berichten of omwille van de veroorzaakte overlast.

Alhoewel alle wettelijke voorschriften ook toepasselijk zijn op het internet, denken sommigen dat ze, door “anoniem” gebruik te maken van de nieuwe technologie, alle regels met de voeten kunnen treden. De veronderstelde anonimiteit is zeker niet gegarandeerd. Vaak wordt de identiteit van de stalker achterhaald door de opsporingsdiensten.

Het internet is als medium echter zo krachtig en zo gemakkelijk manipuleerbaar dat het vaak quasi onmogelijk is om alle bronnen van de “stalking” ervan te verwijderen.

Preventie is in deze materie zeker te verkiezen boven een genezingsproces.
Vaak is de stalker echter een bekende van het slachtoffer en kan snel worden tussengekomen om de stalking stop te zetten.

Hoe kan ik mij beschermen tegen mogelijke stalkers ?

Elke gebruiker van de nieuwe technologieën, moet zelf mee instaan voor de beveiliging van zichzelf tegen mogelijke misbruiken. Algemeen genomen komt het steeds neer op het zoveel mogelijk beperken van de verspreiding van persoonlijke contactgegevens.

Inzake het internetgebruik:

• Geef GEEN persoonlijke gegevens (telefoonnummer, adres, e-mail, naam,... ) door op internet aan correspondenten of websites waarvan je de echte identiteit in de reële wereld niet kent.
• Publiceer geen persoonlijke gegevens op internet. Een eigen website met familiefoto’s en persoonlijke contactgegevens is misschien wel leuk maar kan worden misbruikt voor andere doeleinden door personen met slechte bedoelingen.
• Maak gebruik van toepassingen waarbij het voor andere internetgebruikers onmogelijk is om jouw internetadres te kennen. Chatten op het web is in die zin veiliger dan bijvoorbeeld via IRC.
• Stel de gebruikersopties van chat-toepassingen zo in dat alleen personen die jij wenst te spreken, je kunnen contacteren. Duid ook aan dat je internetadres niet mag bekend gemaakt worden aan andere chatters.
• Encrypteer je berichten en bestanden voor je ze het internet opstuurt.
• Gebruik paswoorden die bestaan uit een combinatie van letters, cijfers en leestekens. Hoezeer je er ook van houdt, gebruik niet de namen van je liefje, vrouw, kinderen, hond. Gebruik niet voor alle internetdiensten hetzelfde paswoord.
• Verander de paswoorden regelmatig. Installeer recente anti-virusprogramma’s en actualiseer deze regelmatig.
• Gebruik een “firewall” toepassing op je persoonlijke PC om hackers buiten en je eigen gegevens binnen te houden.

In het gebruik van GSM en telefoon:

• Maak gebruik van een privaat telefoonnummer en laat je telefoonnummer niet publiceren in de telefoongids.
• Vraag je telefoon- of GSM-operator om bij een oproep jouw telefoonnummer niet aan de opgeroepene door te geven (activatie van de CLIP optie).

Ik ben slachtoffer van een stalking - wat te doen?

Denk je het slachtoffer te zijn van stalking, handel dan als volgt :

• Bewaar dan alle elementen die verwijzen naar de stalker ; electronische berichten (e-mail, SMS) blijven best bewaard in de apparaten en de bestanden waarin zij normaal worden opgeslagen (in het geheugen van de GSM of in de e-mail toepassing). Wijzig niets aan deze berichten en wis ze ook niet!
• Noteer de datum en het tijdstip van elk feit (tot op de minuut precies).
• Treed assertief op en maak het aan de stalker meteen duidelijk dat:

1. De stalking absoluut ongewenst is.
2. De stalker dergelijke activiteiten onmiddellijk dient te stoppen.

• Neem contact op en meld de feiten aan :

1. Je eigen telecom-operator of deze van de stalker.
2. Je Internet Service Provider of deze van de stalker

Als de stalker geen rekening houdt met de verwittiging of de interventie van de internetservice provider, kan u overwegen een klacht neer te leggen bij de bevoegde politiediensten. U kan dit doen bij de lokale politie, maar bij voorkeur doet u dit bij de Regionale Computer Crime Unit (RCCU).

Om klacht neer te leggen, kan u de berichten van de stalker uitprinten op papier. Maar meestal omvatten deze niet de nodige technische informatie. Het beste is om deze berichten op een diskette of een cd te zetten. Weet u niet zeker hoe dit moet? Dan contacteert u best even de Regionale Computer Crime Unit voor instructies hieromtrent.

Neem, nadat u de nodige maatregelen genomen hebt, geen contact meer op met de stalker in kwestie. Dit zou enkel tot gevaarlijke situaties kunnen leiden.

Een slachtoffer kan op volgende manieren reageren op stalking:

• Alle preventieve maatregelen nemen zoals hierboven beschreven.
• Zich uitschrijven uit nieuwsgroepen, mailinglijsten, websites etc.
• Een aanvraag indien om
  - zijn/haar e-mail adres te veranderen.
  - van Internet Service Provider te veranderen.
  - zijn/haar telefoonnummer te veranderen.

Is Stalking spamming?

Stalking is geen Spamming
Spamming = het massaal versturen van een e-mail naar bestemmelingen die daar niet hebben om gevraagd. Meestal gaat het om commerciële berichten vaak met een erotisch karakter.

Spammers verzenden vaak berichten aan duizenden en zelfs miljoenen ontvangers tegelijkertijd.
De mailer gebruikt en verwerkt persoonsgegevens en is aldus onderworpen aan de Privacy-wet.

Door de meeste ISP worden anti-spam-regels gehanteerd die worden vermeld in hun gebruikersovereenkomst :
“Het is verboden om spam te verzenden. De verantwoordelijken zullen gerechtelijk vervolgd worden, aan de hand van hun login en het gebruikte telefoonnummer.“

Technische maatregelen?

Maatregelen die door de meeste ISP’s worden genomen :

De mail-servers van de meeste ISP’s weigeren alle mails die verzonden worden van incorrecte adressen (veel spammers gebruiken verschillende adressen en trachten zo hun echte verzendplaats te verbergen).

Sommige ISP’s bieden hun gebruikers een anti-spam filter aan. Deze filter doet dan een nazicht van de e-mail of het een spam-bericht betreft of niet. Enkel indien het geen spam betreft wordt het in de mailbox van de internetgebruiker gedropt. Deze filter is krachtig, maar niet onfeilbaar!

Maatregelen die door de internetgebruiker zelf kunnen worden genomen :

De meest moderne e-mail toepassingen bieden de mogelijkheid aan om binnenkomende berichten onmiddellijk te behandelen. Hierbij kan meestal ook spam worden gescheiden van de normale berichten. De spam kan dan automatisch worden gewist.

Wetgeving en juridische middelen

Wetgeving

Het artikel 442 bis Strafwetboek voorziet in een gevangenisstraf en/of een geldboete indien een “belager” wist of had moeten weten dat hij door zijn gedrag de rust van het slachtoffer ernstig zou verstoren. Vervolging kan enkel op basis van een klacht.

De Wet van 13 juni 2005 betreffende de elektronische communicatie voorziet met artikel 145 §3 2° een geldboete van 500 tot 50.000 EUR en/of een gevangenisstraf van één tot vier jaar voor de persoon die een elektronische communicatienetwerk of -dienst of andere elektronische communicatiemiddelen gebruikt om overlast te veroorzaken aan zijn correspondent of schade te berokkenen.

De juridische middelen die bij spamming kunnen worden aangewend zijn :

• Wet betreffende de Handelspraktijken en de voorlichting en de bescherming van de consument van 14 juli 1991 (B.S., 29 augustus 1991, err.,B.S., 10 oktober 1991).
• Recht op kennelijk bezwaar (artikel 82 §2 WHPC).
• Vordering tot staking (artikel 95 WHPC).
• Waarschuwingsprocedure (artikel 101 WHPC).
• Wet van 8 december 1992 tot bescherming van de persoonlijke levenssfeer t.a.v. de verwerking van persoonsgegevens ( B.S., 18 maart 1993, gewijzigd door de Wet van 11 december 1998, ter naleving van de Europese richtlijn van 24 oktober 1995, 95/46/EG, P.B., EG, L218, 23/11/95).
• Recht op toegang (artikel 10 Privacy-wet).
• Recht op verbetering (artikel 12 Privacy-wet).
• Recht van verzet (artikel 12 Privacy-wet).
• Klacht bij het Parket (artikel 37-43 Privacy-wet).
• Klacht bij de Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer (artikel 13 Privacy-wet).
• Klacht bij voorzitter van de Rechtbank van Eerste Aanleg (artikel 14 Privacy-wet).